Ngày 15 tháng 1 Âm lịch hàng năm (ngày Rằm bốn tuần Giêng) hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu (lễ Thượng Nguồn) có cội nguồn trong khoảng thời Tây Hán ở Trung Quốc với lễ hội rước đèn lồng trọng thể.
Ngày này cũng là một ngày lễ rất quan trọng trong đời sống linh tính của người Việt nhưng thay vì rước đèn, người Việt thường đi lễ chùa, dâng Phật cầu an. Trong khi đó, các mái ấm thường chuẩn bị mâm cúng lễ để cúng Rằm bốn tuần Giêng với ước muốn cầu bình an, hên, tài lộc, sức khỏe và phồn thịnh trong năm mới.
Tùy thuộc tham gia từng địa phương và từng gia đình không giống nhau sẽ có những cách thức sẵn sàng mâm cỗ cúng khác nhau. Dĩ nhiên, về cơ bản có nhị dạng lễ cúng là lễ cúng chay (cho ban thờ Phật) và lễ cúng mặn (cho ban thờ gia tiên) phụ thuộc câu nói trong khoảng bình dân xưa:"Lễ Phật nói quanh nói quẩn năm không bằng Rằm tháng Giêng. Giỗ tết cả năm không bằng ngày rằm bốn tuần Giêng".
Phương pháp chuẩn bị và bố trí mâm cỗ cúng chay (cho bàn thờ Phật)
Với sự phát triển như hiện nay, nhiều người đã bỏ nhưng phổ thông mái nhà vẫn nhất định tuân hành quan điểm từ xa xưa đó là tránh sát sinh, ăn chay trong ngày lễ cúng Rằm tháng Giêng để một lòng thờ Phật.
Món bánh trôi hình thành trong mâm cỗ cúng chay thể hiện cầu mong năm mới vui vẻ tròn đầy (Ảnh: Internet)
Cỗ chay tùy loại có từ 10, 12 đến 25 món. Điểm đặc biệt trên mâm cỗ chay là sự hiện diện của những màu sắc Biểu tượng cho ngũ hành. Màu đỏ Biểu tượng cho hành hỏa, xanh của hành mộc, đen của hành thổ, màu trắng của hành thủy, màu quà hành kim.
Vì vậy, mâm cỗ cúng chay Phật thường bao gồm: Hoa quả, chè xôi, các món đậu, canh xào không thêm rộng rãi hương liệu và chè trôi nước.
Món chè trôi nước sinh ra trong mâm cỗ cúng của người Việt bộc lộ cầu mong mọi việc nói quanh nói quẩn năm được khô nóng thông, trôi chảy, êm ấm tròn đầy…
Phương pháp sẵn sàng và bố trí mâm cỗ mặn cúng gia tiên
Ngoài ra đó, một số mái ấm người Việt không thờ Phật trong nhà nên mâm cỗ cúng Rằm 04 tuần Giêng của họ sẽ là mâm cỗ mặn.
Mỗi món ăn trong mâm cỗ cúng mặn đều mang một ý nghĩa khác biệt (Ảnh: Internet)
Mâm cỗ mặn thường bao gồm 10 món (gia đình khá giả hơn có thể rộng rãi hơn) được xếp xung quanh nhau chia thành vòng tròn:
- 4 bát gồm bát ninh măng, bát canh bóng, bát miến, bát mọc.
- 6 đĩa gồm làm thịt gà (hoặc làm thịt lợn), giò (hoặc chả), nem thính (đĩa xào), dưa muối, xôi gấc (hoặc bánh bác) và nước chấm.
Đồ lễ khác gồm: Hương, hoa tuoi, hoa quả, quà mã, đèn nến, trầu cau, rượu, thuốc lá...
Những món ăn trong mâm cỗ cúng cũng biểu hiện những mong ước riêng của người Việt.
Bánh bác: Món ăn trước tiên góp mặt trong mâm cúng Tết Nguyên tiêu – Rằm đầu tiên của năm mới là bánh bác bỏ. Bánh bác biểu trưng cho trời, như một lời cầu vạn sự được vuông tròn trong năm mới.
Xôi gấc: Xôi gấc không chỉ là món ăn không thể thiếu trong các mâm cỗ ngày Tết mà còn được sử dụng phổ thông vào ngày Rằm. Xôi gấc khi ăn có vị dẻo của gạo nếp, vị ngọt của đường và vị béo của nước cốt dừa. Xôi gấc không chỉ có màu đỏ giúp mâm cỗ cúng Rằm 04 tuần Giêng của bạn thêm thích mắt mà còn biểu trưng cho sự may mắn, tròn đầy của gia chủ.
Gà luộc: Gà không chỉ là món ăn không xa lạ trong bữa cơm hàng ngày mà trong các ngày lễ Tết, đây cũng là món ăn không thể thiếu.
Làm thịt lợn: Làm thịt lợn đã chế biến thuộc về âm, dưa hành rau củ thuộc về dương, âm dương phối hợp tượng trưng cho sự sản xuất.
Ngoài ra trong mâm cỗ còn có thể có thêm cơm tẻ là lương thực hàng ngày. Mâm cỗ có nếp có tẻ, có âm dương vừa đủ để sinh sôi nảy nở.
Bát nước chấm đặt giữa mâm hình tròn Biểu tượng cho trời đất dải ngân hà, gắn kết cũ kĩ kim.
Mâm cơm cúng ngày Rằm bốn tuần Giêng cũng phải có trọn vẹn các vị. Vị mặn của nước chấm, vị cay của ớt, vị chua của đĩa dưa hành, vị ngọt của bánh, phần nhiều tạo nên mâm cỗ đủ đầy, cầu mong ấm êm an lành, xua đi những đen thui có thể đến trong năm mới.
Xem nhiều hơn: cách làm sạch nồi nhôm bị đen
0 nhận xét:
Đăng nhận xét